Sức khỏe
Back to home page
 
 
Ca rốt vị thuốc quý
Rét lạnh - cách phòng chống
Cao huyết áp
9 thói quen tai hại
7 loại thực phẩm đốt mỡ
món ăn chữa đau mõi lưng
Ăn uống vì sức khỏe
Gai cột sống ở người cao tuổi
Các thuốc chữa đau cấp tính
Bệnh cao huyết áp
Tìm hiểu thêm về Cholesterol
Cách giảm huyết áp
Kiêng gì khi ăn đồ biển

Thuốc chữa táo bón
Tuổi thọ và bệnh Alzheimer
Dinh dưỡng , bệnh thiếu máu
Tỏi với sức khỏe
Tại sao bị đầy hơi
Bệnh tiểu đường
Bệnh rụng tóc và cách điều trị
Dinh dưỡng hợp lý ở người cao tuổi
Rối loạn giấc ngũ
Đậu nành giúp bổ thận
Xơ gan , những điều cần biết
Cách lấy sạn trong gan và túi mật
Trà xanh chữa bệnh đái tháo đường
Tại sao nên ăn cà rốt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
TẠI SAO NGƯỜI TA BỊ ĐẦY HƠI ?
Bác sĩ NGUYỄN ĐĂNG SẢNG

Người bệnh thường nhầm lẫn giữa hiện tượng đầy hơi với chứng chậm tiêu. Đầy hơi là hiện tượng có nhiều hơi trong dạ dày, ruột, khác với chứng chậm tiêu là do thức ăn chậm tiêu hóa. Chứng đầy hơi thường là bệnh chức năng (không có khối u, không hẹp tắc ruột) nhưng gây khó chịu và làm cho người bệnh lo lắng. Có nhiều nguyên nhân gây đầy hơi nhưng có thể phòng và chữa được.

TẠI SAO BỊ ĐẦY HƠI?

Chứng ợ hơi
Bình thường nhu động thực quản, dạ dày, ruột theo hướng phía dưới và hơi được tống ra qua hậu môn. Ở người bình thường khi ăn cơ thực quản dưới giãn ra, hơi theo thức ăn xuống dạ dày. Ở người bị bệnh, hơi bị tống ngược lên do cơ thắt thực quản dưới bị giãn, hơi bị tống từ dạ dày qua thực quản ra miệng. Có một số thức ăn làm lỗ thực quản dưới đóng không kín (như hành, khoai tây, bạc hà…) dễ gây ợ hơi. Hiện tượng đầy vùng thượng vị sau ăn, chướng hơi, ợ hơi được gọi là hội chứng Magenblase.
Hiện tượng chướng hơi ở vùng thượng vị thường là do nuốt hơi trong lúc ăn, đặc biệt là khi uống nước. Khi nhai kẹo cao su, hút thuốc lá, hoặc miệng bị kích thích tăng tiết nước bọt cũng làm nuốt hơi tăng lên. Ở người lo âu, căng thẳng, cơ thực quản trên giãn ra, áp suất lồng ngực giảm xuống, hơi được hít vào theo thực quản, dạ dày. Hiện tượng ợ hơi còn gặp trong bệnh trào ngược thực quản, viêm loét dạ dày - tá tràng, bệnh phổi, viêm túi mật. Ở bệnh nhân lo âu, chướng bụng, có bệnh tiêu hóa làm cho hơi thở có mùi hôi. Hiện tượng ợ hơi kéo dài nhiều ngày thường do giãn cơ thực quản dưới và hay gặp ở người sau mổ thực quản. Có người ợ hơi nhiều đến mức gặp khó khăn trong ăn uống hoặc khi nói chuyện.

Chứng đầy hơi
Ở người bình thường, hơi chứa trong ruột khoảng 200ml và được đánh hơi (trung tiện) khoảng 600ml 1 ngày. Thanh niên đánh hơi trung bình 14 lần, các đối tượng khác đánh hơi dưới 25 lần một ngày. Ở người bị bệnh số lượng hơi tăng lên, gây chướng bụng, khó chịu. Các loại hơi này gồm có nitrogen, oxy, carbon dioxit, hydrogen và methan.
Hiện tượng hơi tăng lên trong ống tiêu hóa là do rối loạn chuyển hóa chất tinh bột, do sự lên men của vi trùng. Các chất tinh bột, glycoprotein xuống đến đại tràng bị vi trùng lên men gây ra khí hydrogen, carbon dioxit, methan. Người bệnh bị chứng rối loạn hấp thu hoặc rối loạn tiêu hóa do tinh bột. Các loại tinh bột này gồm có đậu, thực phẩm họ đậu, đường fructo, sorbitol trong trái cây hoặc một số loại bột. Chụp X-quang hoặc nội soi không phát hiện bất thường ở bệnh nhân.
Đầy hơi cũng thường gặp trong loại bệnh rối loạn vận động ống tiêu hóa và bệnh chuyển hóa. Hội chứng đại tràng kích thích (đại tràng chức năng) và loại bệnh giảm nhu động ruột gây chướng hơi do vi trùng lên men tinh bột ở lâu trong đại tràng. Vi trùng ở đại tràng gây ra các loại hơi khác nhau tùy theo người và có thể thay đổi theo độ pH, kháng sinh sử dụng hoặc làm sạch ruột. Tùy theo triệu chứng và loại hơi, mà bác sĩ có thể tìm ra nguyên nhân để điều trị. Nếu hơi ít do nitrogen hoặc do nuốt vào, có thể điều trị với thuốc an thần. Nếu hơi gồm nitrogen, carbon dioxyt, có thể do vi trùng lên men. Nếu do rối loạn hấp thu, có thể điều chỉnh chế độ ăn tinh bột thích hợp.

Chứng rối loạn hấp thu
Chứng rối loạn hấp thu một số loại tinh bột thường gây đầy hơi, đau bụng. Người ta đã phát hiện chứng rối loạn hấp thu đường lactose, sorbitol, fructose và các loại bột. Tùy theo cá nhân mà bị rối loạn hấp thu các loại đường khác nhau. Ở trẻ em bị chứng đau bụng mạn tính không giải thích được, có đến 40% là do rối loạn hấp thu sữa. Ở người khỏe mạnh cũng có tới 20% bị rối loạn hấp thu tinh bột. Chỉ có gạo và bột mì không có gluten là được hấp thu hoàn toàn. Các loại tinh bột khác như bột mì, lúa yến mạch, khoai tây, bắp có thể gây rối loạn hấp thu một phần. Các loại thực phẩm có chất xơ như cám, chất xơ khác không làm mất hơi. Một số chất không hấp thu oligosaccharid như stachyose, raffinose và verbasco -những chất dư thừa từ đậu và họ đậu gây ra hơi do lên men của vi trùng. Một số thực phẩm như măng tây, hành, bột mì có những chất không hấp thu trên. Chứng rối loạn hấp thu biểu hiện các triệu chứng như đầy hơi, chướng bụng, co rút và ợ hơi.

Các nguyên nhân gây đầy hơi khác
Do ứ phân: Thường gặp trong hội chứng đại tràng kích thích, chứng táo bón tự miễn, chứng chậm tiêu không có ổ lóet, bệnh tiêu chảy chức năng.
Do sau mổ tạo hình thực quản, sau mổ dạ dày tá tràng, sau thủ thuật nội soi đại tràng, cắt polyp đại tràng v.v...
Do bệnh suy tuyến giáp trạng, do dùng một số thuốc như anticholinergic, chế phẩm thuốc phiện, thuốc huyết áp như ức chế kênh canci, thuốc chữa trầm cảm.

KHÁM VÀ PHÁT HIỆN BỆNH
Người bệnh thường tự nhận thấy triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, hôi miệng, buồn nôn, no sớm, nôn mửa, ợ hơi, sôi bụng, táo bón. Những triệu chứng trên gợi ý bệnh chức năng (nghĩa là không có bệnh loét, không có khối u, không tắc ruột cơ học).
Bác sĩ sẽ thường hỏi về bệnh sử liên quan đến ăn uống như có thường ăn các loại đậu, táo, các loại bột, sữa, nho khô, soda hoặc có thói quen nhai kẹo cao su... không; Hoặc về các loại thức ăn gây đầy hơi khác mà bệnh nhân tự phát hiện được. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ hỏi về việc sử dụng các loại thuốc có thể gây đầy hơi như atropin hoặc tương đương, thuốc ức chế kênh canci, thuốc gây mê.
Người bệnh cũng được hỏi về tiền sử phẫu thuật bụng có liên quan đến rối loạn vận động ống tiêu hóa gây đầy hơi. Trạng thái lo âu, trầm cảm cũng là nguyên nhân đáng kể. Các bệnh teo cơ, đái tháo đường, suy tuyến giáp, xơ cứng bì cũng gây đầy hơi.
Một điều quan trọng trong chẩn đoán là phân biệt với bệnh thực thể có nguyên nhân rõ ràng như tắc ruột do khối u, do hẹp hoặc dính ruột sau mổ. Biến chứng của bệnh loét dạ dày tá - tràng là gây hẹp môn vị, gây chướng bụng, đầy hơi. Ở người già, cần chú ý các khối u ở dạ dày, ruột non, đại tràng. Người bệnh đái tháo đường có thể bị bệnh sa dạ dày gây đau bụng, no sớm, chướng hơi. Bệnh giả tắc ruột có khi làm thầy thuốc mổ nhầm vì bệnh nhân bí trung tiện, đại tiện.
Để phân biệt với các bệnh trên, người bệnh sẽ được chụp X-quang dạ dày - tá tràng, nội soi dạ dày, đại tràng, làm xét nghiệm máu, chất điện giải, chức năng gan và thử phân. Ở các cơ sở chuyên sâu, người bệnh còn được khám bằng các dụng cụ đặc biệt để đo độ vận động của ống tiêu hóa. Mục đích là để phân biệt với loại bệnh cần phải mổ hoặc cần dùng thuốc điều trị đặc hiệu với bệnh đầy hơi chức năng.

PHÒNG BỆNH VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ
Chứng đầy hơi chức năng có nhiều nguyên nhân khác nhau và khác nhau ở từng đối tượng người bệnh. Vì vậy mục đích điều trị là giảm hơi và điều hòa vận động ống tiêu hóa. Người bệnh cần thay đổi thói quen ăn uống như hạn chế ăn kẹo hoặc nhai kẹo cao su, bỏ thuốc lá, giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ để giảm nuốt hơi. Nếu để ý theo dõi, chúng ta có thể phát hiện một số thức ăn gây đầy hơi. Những thức ăn này khác nhau ở mỗi người, vì vậy chỉ nên ăn uống những thức ăn dễ tiêu hóa và không nên ăn những thực phẩm gây chướng bụng, đầy hơi mặc dù thức ăn ấy được cho là bổ hoặc quý hiếm.
Tránh ăn những thức ăn bị ô nhiễm gây rối loạn tiêu hóa, nếu ăn nhầm những thức ăn này, cần theo dõi sau khi ăn. Người bệnh có thể dùng thuốc tetracyclin hoặc metronidazol, berberin từ 7- 14 ngày.
Thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm có thể dùng cho bệnh nhân lo âu, căng thẳng hoặc bị trầm cảm.
Người bị hội chứng trào ngược thực quản (nóng rát sau xương ức, ợ hơi, ợ nóng, ợ ra nước…) thường được điều trị bằng ranitidin, omeprazole hoặc thuốc tương tự.
Có một số thuốc làm giảm đầy hơi như than hoạt (carbophos, carbogast), simethicon (espumisan, meteospasmin…) khi đầy hơi do hydrogen và không tiêu hóa tinh bột. Thuốc được dùng trước khi ăn. Simethicon có dạng đơn chất hoặc kết hợp với thuốc chống co thắt hoặc men tiêu hóa.
Thuốc nhuận tràng có chất xơ như igol, normacol… có tác dụng tốt với bệnh đại tràng chức năng, chứng táo bón mạn tính. Khi bị táo bón, người bệnh có thể ăn thêm khoai lang, rau lang, mè đen, lá nha đam nấu chín… Thuốc metoclopramit có tác dụng giảm đầy hơi do tăng vận động ống tiêu hóa.
Chứng đầy hơi tuy thường gặp nhưng cũng khá khó chữa nên làm bệnh nhân lo lắng và khó chịu. Để phòng và chữa bệnh, trước hết phải chú ý đến thức ăn gây phản ứng làm cho đầy hơi. Người bệnh cần thay đổi thói quen xấu gây ra bệnh. Người bi ợ hơi, đầy hơi cần tham vấn bác sĩ để tìm ra nguyên nhân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bệnh nhân và thầy thuốc vì bệnh này có những nguyên nhân cần sự can thiệp của thầy thuốc, nhưng cũng có nguyên nhân mà chính người bệnh có thể tự giải quyết được.